NĂM DẦN NÓI CHUYỆN CỌP.
Huệ Vũ
Cọp thuộc giống mèo (Felids) xuất hiện trên quả đất khoảng trên 10 triệu năm. Tuy nhiên, cọp hoá thạch chỉ tìm thấy được ở Đông Nam Á có niên đại từ thời kỳ Pleistocene - khoảng từ 2.5 triệu năm đến thời đại băng hà. Cọp hoá thạch cũng được tìm thấy ở Alaska có niên đại khoảng 100 ngàn năm. Dòng họ nhà Mèo có mèo, cọp, sư tử, báo hay beo. Cọp được coi là con vật lớn nhất trong 4 loại mèo lớn. Khác với mèo và báo, cọp và sư tử không thể leo trèo. Cọp còn gọi là hùm, hổ, ông ba mươi, chúa tể sơn lâm. Nhưng trong văn chương, võ thuật thường gọi là Hổ. Cọp đang được coi là một trong những loài sắp tuyệt chủng, đang được bảo vệ. Trên thế giới hiện nay chỉ còn khoảng trên 3,000 con. Lúc còn bé, sống ở thôn quê miền Trung, một vùng xa núi vài cây số, nhưng chúng tôi thường nghe chuyện cọp về bắt người, bắt trâu bò.. có nghĩa là lúc bấy giờ, khoảng 50 năm trước, cọp ở VN còn nhiều lắm, nhưng ngày nay trên toàn quốc chỉ còn khoảng 150 đến 200 con cọp.
Cọp thuộc chi Panthera tigris của dòng họ nhà mèo. Chữ tigris theo tiếng Ba Tư có nghĩa là mũi tên, có thể đã được dùng để nói khả năng phóng nhanh như tên bay của cọp, nhưng cũng có thể nói đây là con vật được người Tây phương tìm thấy ở sông Tigris là con sông phát nguyên ở Thổ Nhĩ Kỳ chảy xuyên qua lãnh thổ Iraq. Trong tiếng Anh, chữ Tigress được ghi trong sách vở từ năm 1611. Chữ Panthera có nghĩa là con vật màu vàng. Chi Cọp của dòng họ nhà mèo cũng có nhiều loại, phân chia thường do nơi chúng sinh sống. Trong họ nhà cọp có:
- Cọp Siberia hay Amur sống trong vùng Amur, Hoa Bắc, Triều Tiên. Đây là giống lớn nhất, dài từ đầu đến đuôi trên 3 mét, nặng trung bình 227 ký.
- Cọp Hoa Nam sống trong vùng Hoa Nam; con đực nặng từ 127 đến 177 ký, dài từ 2.2 mét đến 2.7 mét.
- Cọp Bengal sống ở Ấn Độ, Bangladesh. Con đực nặng từ 205 đến 227 ký, con cái nặng trung bình 141 ký.
- Cọp Đông Dương sống ở Việt Nam, Lào, Cam Bốt, Miến Điện, Thái Lan, Trung Hoa, con đực nặng từ 150 đến 190 ký, con cái chỉ nặng từ 110 đến 140 ký.
- Cọp Mã Lai sống ở bán đảo Mã Lai, con đực chỉ nặng trung bình 120 ký, con cái nặng trung bình 100 ký.
- Cọp Sumatra sống trên đảo Sumatra là giống cọp nhỏ con nhất, con đực nặng từ 100 đến 140 ký, con cái nặng từ 75 đến 110 ký.
Ngoài các giống trên, 3 giống khác là cọp Bali bị tuyệt chủng trong thập niên 1930, cọp Java tuyệt chủng trong thập niên 1980, cọp Caspian tuyệt chủng trong thập niên 1970.
Cọp có dáng đi oai nghi, có thể quật ngã những con mồi lớn hơn nó gấp nhiều lần, tiếng rống rung chuyển núi rừng, mọi vật đều sợ uy cho nên cọp đã dùng để ví với những vị tướng tài. Trong truyện Thuyết Đường, Tiết Nhơn Qúy Chinh Đông, tác giả cho rằng La Thành, Tiết Nhơn Qúy đều là bạch hổ xuất thế. Ở nước ta, theo truyền thuyết vua Lê Thái Tổ lại là một con cọp đen đầu thai. Tục truyền trước khi nhà vua chưa sanh, trong khu rừng quế xứ Du Sơn, thuộc thôn Như Áng có một con cọp đen rất to lớn, nhưng hiền từ, thân thiện với mọi người, không bao giờ làm hại ai. Vào giờ Lê thái tổ sinh ra, con hắc hổ trong rừng quế gầm lên một tiếng lớn rồi biến mất. Lam Sơn Thực Lục diễn tả Lê thái tổ sinh ra mùi hương xông thơm đầy nhà, lúc trẻ đi như rồng, bước như hổ, đầy người lông tóc đều đen, ngồi như hùm ngồi. Một tướng tài ở Việt Nam từng được cho là có tướng tinh hắc hổ đó là ông Nguyễn Hữu Tiến.
Theo sách Đại Nam Thực Lục Tiền Biên, Chuá Sãi nhờ Lộc Khê Hầu Đào Duy Từ tìm người hiền tài để cầm quân chống với quân Trịnh. Một hôm Lộc Khê Hầu nằm mộng thấy một con hổ đen, thúc quân vây bắt. Con hổ bỗng mọc cánh bay lên không. Tỉnh dậy Đào Duy Từ ăn mặc chỉnh tề chờ đợi. Có người Thanh Hoa tên là Nguyễn Hữu Tiến mặc áo đen cầm quạt lông đến xin bái kiến. Đào Duy Từ thấy Nguyễn Hữu Tiến dung mạo không phải tầm thường, hỏi tuổi sinh năm Nhâm Dần, biết là người ứng trong giấc mộng, đàm luận thấy Hữu Tiến thông suốt binh lược bèn gả con gái cho, rồi tiến cử lên Chúa. Nguyễn Hữu Tiến đã từ chức đội trưởng khi mới cầm quân trong năm 1631 đã thăng lên chức Tả quân đô đốc khi mất vào năm 1665, thọ 65 tuổi. Vào năm Minh Mạng thứ 12 được truy phong là Anh Quốc Công.
Nhiều đơn vị quân lực VNCH đã dùng phù hiệu con cọp như Biệt Động Quân, Lực lượng Đặc biệt, Lôi hổ .. nhiều tiểu đoàn bộ binh cũng dùng phù hiệu con cọp. Thủy Quân Lục Chiến có 2 tiểu đoàn cọp là tiểu đoàn 7 – Hùm Xám và tiểu đoàn 9 - Mãnh Hổ.
Những con hổ oai hùng, dũng mãnh của QLVNCH đã oai hùng xông pha trên khắp chiến trường Nam VN, trong năm Giáp Dần đã tạo nên những trận chiến lừng danh, đánh bại những trận tấn công áp đảo quân số của Việt Cộng như trận chiến Pleime, và nhiều chiến trận khác trên khắp 4 vùng chiến thuật trong lúc CS ồ ạt đưa quân vào miền Nam, nhưng rồi họ đã phải mang niềm đau năm Ất Mẹo, 1975:
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt
Ta nằm dài trông ngóng tháng ngày qua
Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ
Giương mắt bé diễu oai linh rừng thẳm! (Thế Lữ)
Ngày nay, nhiều nhà viết sử, ngay cả sử gia CS và giới tướng lãnh miền Bắc cũng phải thừa nhận người lính VNCH là những người lính quả cảm, thiện chiến.. một quân đội có nhiều cấp chỉ huy đơn vị tài ba, nhưng quân đội này đã phải thua trận, đã phải tức tưởi buông súng vì bị lãnh đạo bởi những người lãnh đạo kém khả năng!
Võ thuật là kết quả thu thập của con người, rút kinh nghiệm từ những thế tấn công, phòng thủ của các loài vật. Hổ là con vật dũng mãnh nhất trong các loài, nên võ thuật liên quan đến hổ rất nhiều. Thiếu Lâm nổi tiếng với môn Phục hổ quyền, Long hổ trảo. Ở VN có môn phái Bạch hổ được tin là do ông Nguyễn Hữu Cảnh sáng lập. Chưởng Dinh Nguyễn Hữu Cảnh là con trai thứ ba của danh tướng Nguyễn Hữu Dật, có công kinh lược vùng đất Bình Thuận, Ninh Thuận, Gia Định, Đồng Nai. Vào năm 1699, Nguyễn Hữu Cảnh dẫn quân đánh bại vua Chân Lạp là Nặc Thu, khi kéo quân về đóng ở cù lao Tiêu Mộc, bị bệnh qua đời, được tấn phong chức Chưởng Dinh Tráng Hoàn Hầu nên dân chúng nhớ ơn đổi tên cù lao này thành Cù lao Ông Chưởng. Lúc trẻ, do sinh năm Dần (1650), võ nghệ tuyệt luân, nước da đen nên Nguyễn Hữu Cảnh được gọi là Hắc hổ, vì vậy không biết môn phái Bạch Hổ có thật sự do ông Nguyễn Hữu Cảnh sáng lập hay không. Tỉnh Bình Định là vùng đất nổi tiếng: “roi Thuận Truyền, quyền An Thái”. Quyền An Thái có thể được coi là Hắc hổ quyền. Ông Trần Văn Đầy là người An Thái di cư vào Nam và đã phát triển môn Hắc Hổ Quyền này tại vùng Hóc Môn – Bà Điểm, ngày nay võ đường Hắc Hổ đã đào tạo hàng ngàn môn sinh, trở thành một võ phái lớn ở Việt Nam. Các bài hổ quyền truyền thống ở Việt Nam được biết gồm: Bạch hổ khởi động, Nhị hổ tiềm tung, Mãnh hổ xuất sơn, Hắc hổ hạ sơn, Ngoạ hổ phục lâm, Hồng hổ quyền.
Theo khoa học Phong Thủy, Bạch Hổ là một trong 4 thần thú cai trị 4 phương trên bầu trời: Huyền Vũ, Bạch Hổ, Thanh Long, Chu Tước. Chòm Bạch Hổ ở phương Tây gồm các sao Khuê (sói) Lâu (chó), Vị (trĩ), Mão (gà), Tất (quạ) Chủy (Khỉ), Sâm (vượn). Bạch Hổ thuộc hành kim, ứng vào mùa thu. Những nhà Phong thủy cho rằng phương vị Bạch Hổ là phương hung, ứng với động, cho nên phương vị Bạch Hổ trong nhà chỉ nên đặt những vật tịnh như sofa, bàn ghế.. mà không nên đặt những đồ vật có tính chất động như computer, TV, radio..
Cọp là con vật không to lớn lắm, nhưng lại rất mạnh mẽ, có thể giết cả voi nên được thần thánh hoá, những võ tướng tài ba được gọi là hổ tướng, do cọp trắng, cọp đen đầu thai. Nhưng sự uy dũng của cọp, sức mạnh của cọp cũng biến nó trở thành nạn nhân, đưa đến tình trạng sắp tuyệt chủng. Ngoài bộ da qúy, xương cọp đã được các nhà làm thuốc Đông Phương đặc biệt chiếu cố. Cao hổ cốt là loại cao đắt tiền. Ngày nay ở Việt Nam chỉ còn khoảng từ 150 đến 200 con cọp, nhưng Cao hổ cốt vẫn được rao bán khắp nơi, cung cấp cho những người thừa tiền, lắm bạc, bọn cầm quyền của đảng Cộng Sản.
Theo các nhà Đông y, cao hổ cốt chủ trị phong thấp, bổ gân dưỡng xương, trục phong hàn, tăng cường sinh lực.
Muốn nấu cao hổ cốt thật tốt phải cần 5 bộ xương cọp, đầy đủ xương chân, xương tay, xương sọ, xương hàm, xương sống, xương bánh chè... Hay 2 bộ xương cọp cộng với 5 bộ xương sơn dương (ngũ dương nhị hổ). Nấu cao phải đi qua 3 giai đoạn: làm sạch, tẩm sao, và nấu cô.
Xương cọp nấu cao cần phải phơi khô một thời gian, phải tẩy rửa cho sạch thịt, gân và tủy xương. Có người làm sạch bằng cách ngâm nước vôi, có người ngâm dấm, ngâm nước gừng, nước lá trầu một đêm trước khi dùng bàn chãi rửa sạch xương. Sau khi chà rửa thật sạch, xương được tẩm mỡ dê, tẩm rượu rồi sao vàng bằng cát nóng. Khi nấu có nhiều nơi chỉ dùng gốc tre để nấu. Trong thùng nấu để một cái lồng ngăn cản xương để múc nước cốt. Cứ nấu hai ngày một đêm thì lấy một lần nước cốt. Nước cốt được lọc qua 2 lần vải, sau đó để ở nhiệt độ ấm cho khỏi thiu. Trong thời gian nấu phải canh chừng châm thêm nước. Lấy được 3 lần nước cốt là hoàn tất việc nấu. Lúc hoà chung 3 lần nước cốt lại để cô thành cao phải nấu rất nhẹ lửa, phải đánh đều tay để cao không bị khét. Làm sau cho cao không khét, không còn nước là nghệ thuật và đôi cánh tay điêu luyện của người nấu cao. Khi cao tới đúng độ đặc đổ vô khuôn có bôi dầu mỡ sẵn để cao không bị dính. Trung bình một ký xương nấu được khoảng 200 gram cao.
Ngày nay ở VN đang đồn lượng acid amin (amino acid) trong xương cọp tương đương với người.. nên nấu cao xương người cũng tốt như xương cọp. Những người thừa tiền về VN mua cao hổ cốt nên coi chừng! Hơn nữa cả nước chỉ còn vài trăm con cọp, xương ở đâu mà nấu cao nhiều thế? Thứ cao hổ cốt ngày nay hẳn chỉ là xương dê, xương bò.. xương gì đó mà thôi! Đừng ham của lạ.
Hổ ngoài hiện diện trong võ thuật, trong y học, trong mê tín dị đoan còn bàng bạc trong thành ngữ, tục ngữ. Những câu thường nghe nói là:
- Bất nhập hổ huyệt, nan đắc hổ tử: không vào hang cọp làm sao bắt được cọp con.
- Dưỡng hổ di hoạ: nuôi cọp có ngày gặp hoạ
- Điệu hổ ly sơn: đưa cọp ra khỏi rừng, là một mưu kế làm cho kẻ địch không còn dựa thế thuận lợi để tiêu diệt.
- Tiền môn cự hổ, hậu môn tiến lang: chống cọp cửa trước, rước sói cửa sau. Câu này có ý khuyên trong lúc chống với một nước, không nên cầu viện một nước khác.
- Hoạ hổ hoạ bì nan hoạ cốt, tri nhân tri diện bất tri tâm: vẽ hổ chỉ có thể vẽ da không thể vẽ xương. Biết người chỉ biết mặt mà không thể biết lòng dạ.
- Hổ phụ sinh hổ tử: Cha cọp đẻ con cọp, cha anh hùng đẻ con anh hùng. Nếu ngược lại thì người ta lại nói hổ phụ sinh khuyển tử – cha như cọp đẻ con như chó.
- Hổ tùng phong: Cọp theo chiều gió, ý chỉ lúc anh hùng được thời.
- Mãnh hổ nan địch quần hồ: Một con cọp mạnh không thể chống lại bầy chồn.
- Toạ sơn quan hổ đấu: Ngồi trên núi xem hai cọp đánh nhau. Ám chỉ kẻ biết lợi dụng thời cơ chờ cho hai kẻ thù sống chết với nhau, tiêu hao sinh lực, bấy giờ mới ra tay khống chế hay tiêu diệt cả hai.
- Nam thực như hổ, nữ thực như miêu: Trai ăn như hổ, nữ ăn như mèo.
Người Tàu và người VN coi cọp đại diện cho tướng tài, sự mạnh mẽ của nam giới, nhưng trong nghệ thuật điêu khắc lại chỉ chú ý đến sư tử. Trước cổng nhà giàu, dinh thự, chùa chiền, các ngôi cổ mộ đều đặt sư tử đá – thạch sư thay vì thạch hổ. Các nhà danh hoạ Trung Hoa có tên tuổi như Vương Duy, Hạ Tri Chương, Trương Húc, Lý Thành.. đều không ai vẽ cọp. Nước Nhật là nước không có cọp nhưng hoạ sĩ Nhật lại hay vẽ cọp. Bức tranh cọp của Hoạ sĩ Cam Khố (Gan Ku) ở thế kỷ thứ 18 hiện được coi là một trong những bức tranh qúi giá của bảo tàng viện Anh Quốc. Hai bức tranh cổ nổi tiếng hiện giờ của hoạ sĩ Âu Châu là bức Tiger in a Tropical Storm (1891) và Fight between a Tiger and a Buffalo (1908) của nhà danh hoạ Henri Julien Rousseau.
Trong lúc cọp sắp tuyệt chủng.. hoạ sĩ vẽ cọp lại đang phát triển mạnh. Nhiều hoạ sĩ ở Ấn Độ, Trung Hoa, Triều Tiên đang rầm rộ phát triển phong trào vẽ cọp, và tranh cọp được rao bán rầm rộ trên internet từ vài chục mỹ kim cho tới cả ngàn mỹ kim. Có lẽ người VN sẽ ít người mua tranh cọp vì nhiều nhà phong thủy cho rằng không nên treo hình ảnh con vật hung dữ này trong nhà. Các nhà phong thủy VN lại cũng nói rằng cọp lìa rừng là cọp chết cho nên treo cọp trong nhà sẽ làm ăn lụn bại. Không hiểu sao các nhà phong thủy lại không nói rồng lìa mây là rồng chết mà lại khuyến khích treo tranh rồng, đặt tượng rồng, hình rồng trong nhà, trong cửa tiệm.
Những nhà tướng số VN cho rằng Canh Dần là năm hung: Canh thuộc kim, Dần thuộc mộc tức là năm Can khắc Chi, trời khắc đất. Những người có tuổi Canh Dần không tốt.. công nghiệp khó thành, tình duyên trắc trở.. Nhưng trong lịch sử Việt Nam có hai người sinh năm Canh Dần đã trở thành danh nhân của dân tộc là ông Lê Văn Hưu, sinh năm Canh Dần 1230 viết bộ Đại Việt Sử Ký, là bộ sử đầu tiên của Việt Nam. Người võ tướng có công mở mang lãnh thổ VN hàng ngàn dặm là ông Nguyễn Hữu Cảnh, sinh năm Canh Dần 1650. Cả hai ông đều công thành danh toại, hoạn lộ thanh vân.
Cầu mong năm Canh Dần 2010 độc giả sẽ sinh con cháu thông minh, anh dũng như hai danh nhân nói trên. Ông bà ta cũng thường nói: Tướng bất cập số, số bất cập đức.. tướng tự tâm sinh..những ai lo sợ số mạng con cháu sinh năm Dần.. chỉ cần ăn ở hiền lành .. gởi tiền cứu trợ nạn nhân động đất Haiti thì mọi sự hanh thông, con cháu phước lộc dồi dào ngay.
Huệ Vũ
(Chúc Mừng Năm Mới)