Những chuyện thời sự nổi bật trong năm cũ
Minh Thu
Theo truyền thống tính sổ năm cũ trước khi bước sang mới, trong những ngày đầu năm sau Tết dương lịch và chờ đón Tết âm lịch, xin mạn phép độc giả để làm một loạt bài ghi lại một số những sự kiện thời sự, một số những nhân vật nổi bật nhất trong năm qua.
Hãng thông tấn lớn nhất trên thế giới là Associated Press đã làm một cuộc thăm dò với hầu hết các vị chủ bút của các tờ báo và các vị trưởng ban tin tức của các đài truyền thanh và truyền hình tại Hoa Kỳ để đi đến kết luận rằng vấn đề kinh tế là chủ đề thời sự sôi động nhất trong năm qua; theo sát phía sau là lễ nhậm chức của Tổng thống Barack Obama.
Trong tổng số 117 lá phiếu của các vị chủ biên trên toàn quốc gửi về ý kiến để tham dự cuộc thăm dò, đã có 61 phiếu chọn đề tài kinh tế là chủ đề quan trọng số một trong số 10 chuyện thời sự hàng đầu trong năm. Cũng liên quan xa gần đến lãnh vực kinh tế, chuyện thời sự liên quan đến sự khó khăn tụt dốc của kỹ nghệ sản xuất xe hơi tại Hoa Kỳ cũng chiếm đến hạng thứ tư.
Trong khi đó, vào năm 2008 chuyện đắc cử của ông Obama được coi như là chuyện thời sự nóng bỏng nhất trong năm. Bước vào năm 2009 chỉ vài tháng sau đó, chuyện đăng quang nhậm chức của ông Obama vẫn còn tạo được nhiều chú ý sôi nổi để được về nhì, với tổng cộng 45 phiếu chọn đó là chủ đề hạng nhất. Và đề tài tranh luận gay gắt nhất kéo dài gần suốt năm trên hồ sơ cải tổ bảo hiểm y tế được xếp hạng ba.
Điều đặc biệt khác lạ trong năm nay là cơ quan AP cũng thử làm một cuộc thăm dò dân ý trong khối quảng đại quần chúng, qua diễn đàn Facebook, để thử xem sự lựa chọn và đánh giá của người dân như thế nào về các diễn biến thời sự, và liệu xem nó có khác biệt ra sao so với bảng đánh giá của các vị chủ biên các cơ quan truyền thông lớn trong dòng chính. Có tổng cộng 1,410 người được lựa chọn để đại diện tiêu biểu trong xã hội, tương tự như những cuộc thăm dò dân ý thường tổ chức trước những cuộc bầu cử toàn quốc.
Nói chung, cả hai danh sách Top Ten này cũng gần giống nhau, với 8 đề tài thời sự đều nằm chung trên cả hai bảng. Tuy nhiên, ở hai vị thế hàng đầu, danh sách Facebook đảo lộn với danh sách của các vị chủ biên, khi đưa ra kết quả cho thấy vụ đăng quang của ông Obama là đề tài số một và vấn đề kinh tế là đề tài số hai. Một điểm khác biệt khá quan trọng là tin về cái chết của nam danh ca Michael Jackson được xếp hạng ba trong danh sách của Facebook trong khi chỉ được xếp hạng 7 trong danh sách của các vị chủ biên tin tức.
Sau đây là danh sách 10 chủ đề thời sự quan trọng hàng đầu được chọn lựa bởi các vị chủ biên tin tức trong danh sách các thành viên của hãng thông tấn AP:
1. Kinh Tế. Mặc dù đã được cứu giúp bởi một đạo luật kích cầu với ngân khoản lên đến 787 tỷ Mỹ-kim, nhưng nền kinh tế nước Mỹ vẫn còn tiếp tục ì ạch trong năm qua, và do đó vẫn luôn chiếm nhiều trang giấy và thời giờ bình luận trên các diễn đàn truyền thông, đặc biệt là tỉ lệ thất nghiệp tiếp tục gia tăng đều đặn để rồi sau cùng vượt qua mức 10% khiến cho mọi người dân đều không cảm thấy lạc quan và nhiều chính trị gia đảng cầm quyền phe Dân Chủ và chính quyền Obama cũng lo ngại và tìm cách đưa ra những kết quả cụ thể để trấn an dân chúng. Tin tức đầu năm có phần bi quan nhiều với nhiều nhà băng bị sập tiệm, ngân sách quốc gia bị thâm thủng nặng lên mức kỷ lục và thị trường chứng khoán tụt dốc thê thảm nhưng rồi sau đó đã dần dần phục hồi lại chút ít vào lúc cuối năm, đem lại chút hy vọng le lói. Trong khi đó, các nhà băng đầu tư bắt đầu có lời nhiều trở lại sau khi đã được cứu giúp từ tiền thuế qua các biện pháp bơm tiền và cho vay của chính quyền liên bang, và đang nghĩ đến việc trả lương hậu hĩ cho các viên chức chóp bu theo kiểu “ngựa quen đường cũ” khiến cho nhiều người dân bực tức, và buộc chính quyền Obama phải tìm cách giới hạn lại các chính sách phân phát bừa bãi những món tiền thưởng to lớn quá lố trên thị trường Wall Street.
Hàng người đứng xếp hàng dài để chờ xin việc
trong một Job Fair tại San Mateo.
2. Lễ Nhậm Chức của ông Obama. Mặc dù sự kiện lịch sử chấn động nhất trên chính trường Hoa Kỳ đã diễn ra vào tháng 11 năm 2008, nhưng ngày 20-1-2009 vẫn để lại một ấn tượng to lớn nhất đối với hàng triệu người dân Mỹ, với hàng triệu người dân từ khắp nơi đổ về thủ đô để tham dự vào ngày hội lớn này mang đầy biểu tượng lịch sử hi hữu, được coi là ngày đăng quang nhậm chức cho một tân tổng thống có đông người tham dự nhất trong lịch sử nước Mỹ. Tuy nhiên, cái gia tài để lại của người tiền nhiệm quá rách nát với nhiều khó khăn chồng chất từ đối ngoại (với cuộc sa lầy tại hai chiến trường ở Iraq và A Phú Hãn) đến đối nội (với cơn khủng hoảng kinh tế trầm trọng nhất từ hơn nửa thế kỷ qua) đã khiến cho ông Obama không thể có được một thời gian trăng mật để tận hưởng phút vinh quang. Thay vào đó, ông đã phải đối phó với một loạt những khó khăn thực tại rất nan giải để vực dậy nền kinh tế, đồng thời tìm sự ủng hộ để đẩy mạnh một số các ưu tiên cải cách trong các chính sách đối nội như hồ sơ cải tổ y tế.
Chủ tịch Tối Cao Pháp Viện John Roberts đang làm lễ tuyên thệ
nhậm chức tổng thống cho ông Obama
3. Chăm Sóc Y Tế. Đây là chủ đề ưu tiên hàng đầu của những nhà dân cử và chính khách của phe Dân Chủ, đã được ôm ấp từ lâu với hoài bão cách mạng hệ thống bảo hiểm y tế tại Hoa Kỳ để giúp cho mọi người dân trong nước có được quyền này như người dân tại hầu hết các nước giầu mạnh khác trên thế giới. Kế hoạch cải tổ y tế đề ra của ông Obama thật ra chưa đủ mạnh vì còn sợ đụng vào quyền lợi của nhiều nhóm thế lực và chưa nhân bản tốt đẹp bằng kế hoạch đề ra của ứng cử viên Hillary Clinton, tuy nhiên vẫn bị phe đối lập đảng Cộng Hoà chống đối dữ dội, nhất là có thêm sự yểm trợ đắc lực của kỹ nghệ bảo hiểm y tế, vốn không muốn để mất quyền lợi làm giầu của mình từ hàng chục năm qua. Trong khi đó, phe Cộng Hoà thì vẫn còn căm tức trước những kết quả thảm bại của hai cuộc bầu cử năm 2006 và 2008 nên không muốn chính quyền Obama có thể tạo được thành quả nào để có thể kéo dài thời gian cầm quyền. Vì thế nên cuộc tranh luận về đề tài này đã trở thành một cuộc đấu đá dằng dai và gay cấn nhất giữa hai đảng, với một bên là đảng Cộng Hoà quyết không nhượng một tấc đất, và bên kia là đảng Dân Chủ quyết tạo được chiến thắng để có thể khoe thành tích với cử tri đã bỏ phiếu ủng hộ.
Biểu đồ so sánh chi phí y tế mỗi đầu người mỗi năm và
tuổi thọ của các nước giầu mạnh trên thế giới.
4. Kỹ Nghệ Sản Xuất Xe Hơi. Năm 2009 quả là một năm đen tối nhất cho kỹ nghệ xe hơi khắp nơi trên thế giới do hậu quả của cơn suy thoái kinh tế toàn cầu. Nếu như những hãng xe giầu mạnh của Nhật như Toyota và Honda còn phải gặp khó khăn thì tất nhiên là ba đại công ty của Mỹ, với khả năng quản trị và sản xuất kém hơn, còn bị điêu đứng vất vả gấp nhiều lần. Hai hãng General Motors và Chrysler phải xin nộp đơn khai phá sản để tái tổ chức lại cơ cấu và số tiền nợ nần, trong khi hãng Ford tương đối khá hơn nhưng cũng gặp khó khăn như tất cả các hãng khác với số doanh thu bị tụt giảm nặng. Vì nhận được sự trợ giúp từ chính quyền liên bang nên hãng GM phải gặp áp lực khiến cho tổng giám đốc Rick Wagoner cũng bị bay chức, trong khi hãng Chrysler cũng bị áp lực phải liên doanh với công ty Fiat của Ý Đại Lợi.
Hãng GM xuống dốc khi nhận được tiền cứu trợ của chính phủ nên bị chê bai là Government Motors.
5. Bệnh Cúm Heo. Bệnh dịch cúm A-H1N1 hoành hành và lan truyền nhanh chóng khắp nơi khiến cho Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) phải cấp tốc báo động lên cấp cao nhất của một cơn đại dịch toàn cầu, với hàng chục triệu người bị lây bệnh. Thoạt đầu xuất hiện tại một vài thành phố ở Mễ Tây Cơ rồi sau đó lan sang Hoa Kỳ, cơn bệnh dịch này đã gây hoảng loạn một dạo khiến cho sinh hoạt tại nhiều thành phố lớn gần như bị tê liệt trong vài tuần lễ và các chính quyền khắp nơi lo sợ là sẽ không đủ số lượng thuốc chủng ngừa. Riêng tại Hoa Kỳ, các viên chức y tế liên bang ước lượng là có khoảng 50 triệu người bị lây siêu vi khuẩn cúm heo, khiến cho khoảng 200,000 người phải nhập viện và làm thiệt mạng cho khoảng 10,000 người. Thật ra, con số này cũng chưa bằng bệnh cúm thường, mỗi năm khiến cho khoảng 36,000 người bị thiệt mạng tại Hoa Kỳ vì những biến chứng liên quan đến bệnh cúm, nhưng dường như cái tên Cúm Heo có tác động gây ra sự sợ hãi to lớn hơn cho nhiều người.
Hình ảnh xảy ra tại đường phố ở thủ đô Mexico City. Chính phủ yêu cầu
mọi người dân nên ở nhà thay vì ra đường phố và
kêu gọi các cửa hàng nên đóng cửa trong nhiều ngày.
6. A Phú Hãn. Tình hình chiến sự tại đây càng ngày càng gia tăng với thiệt hại đôi bên là phe Taliban và liên minh Hoa Kỳ và NATO đều có số quân nhân thiệt mạng và thương vong cao hơn những năm trước. TT Obama đã phải lấy nhiều quyết định thay đổi để đáp ứng với tình thế mới, từ việc tăng quân ngay từ lúc đầu, rồi sau đó là thay đổi vị tướng tư lệnh chiến trường, để rồi cuối cùng lại quyết định tăng thêm một lần nữa khoảng 30,000 quân sau nhiều tháng trời thảo luận sôi nổi giữa nhiều khuynh hướng khác nhau bên trong nội bộ ban tham mưu của ông Obama. Quyết định của Hoa Kỳ gặp nhiều khó khăn rắc rối, nhất là đối với nhiều thành phần cấp tiến bên trong đảng Dân Chủ, và càng khó biện minh hơn trước việc chính quyền TT Hamid Karzai đã tổ chức một cuộc bầu cử gian lận lộ liễu để được tái đắc cử nhưng Hoa Kỳ cũng đành bó tay vì không tìm ra được con bài nào sáng giá hơn.
7. Cái Chết Bất Ngờ của Michael Jackson. Đệ nhất danh ca của thế kỷ, ông vua không ngai của loại nhạc Pop, bất ngờ qua đời lúc mới 50 tuổi trong lúc đang sửa soạn tập dượt ráo riết cho một cuộc lưu diễn dài hạn tại nhiều nơi để phục hồi lại phong độ và uy tín của mình. Nếu như vào những giai đoạn sau này, hành tung kỳ bí của Michael Jackson được nhiều người nhắc đến với vẻ ngạc nhiên xen lẫn khó hiểu, thì cái chết của anh cũng tạo ra nhiều nghi vấn sôi nổi, đặc biệt liên quan đến vị bác sĩ riêng của anh ta là người đã cho uống thuốc an thần có chất propofol, có thể dẫn đến biến chứng truỵ tim khiến anh bị chết bất đắc kỳ tử. Tuy nhiên, số lượng đông đảo các tài tử khắp nơi đổ về tham dự đám tang và tưởng niệm được tổ chức tại một sân vận động thể thao, cùng với rất nhiều bài viết ca ngợi về một tài năng xuất chúng và hiếm hoi cùng với một cuộc đời nhiều biến động ngay từ lúc mới lên 5 tuổi, đã cho thấy là cuối cùng Michael Jackson đã để lại nhiều tiếc thương cho hàng trăm triệu khán giả khắp nơi trên thế giới.
8. Cuộc Thảm Sát tại Trại Lính Fort Hood. Một vị bác sĩ quân y của Lục quân Hoa Kỳ, thiếu tá Nidal Hasan đã nổ súng bắn chết 13 đồng đội và gây thương tích cho 30 người khác tại Trại Lính ở Fort Hood, tiểu bang Texas. Cuộc điều tra đang được tiếp tục để tìm hiểu vì sao những dấu hiệu khả nghi -- liên quan đến việc ông Hasan đã từng có những lời nói chống đối chính sách của Hoa Kỳ chiến đấu tại những nước Hồi-giáo -- lại không được cấp trên lưu ý để đề phòng những trường hợp bạo động như vậy có thể xảy ra. Sự kiện ông Hasan là người gốc Palestine cũng gây ra một nỗi khó khăn nhức nhối khác cho những công dân Hoa Kỳ gốc Ả Rập và Hồi-giáo, giờ đây có thể lại dễ dàng bị nghi kỵ, tương tự như đã xảy ra tại Hoa Kỳ liền sau thời kỳ xảy ra vụ khủng bố 9/11 vào năm 2001.
Nadal Hisan, hình chụp năm 2001, là vị bác sĩ quân y
đã nổ súng trong Trại Lính Fort Hood.
9. Nghị Sĩ Ted Kennedy Qua Đời. Con Sư Tử của Thượng Viện Hoa Kỳ, một nghị sĩ kỳ cựu và tạo được nhiều thành quả to lớn nhất trên nghị trường, cuối cùng đã qua đời vì bệnh ung thư trên não mà không thấy được thành quả của một dự luật mà ông hằng ôm ấp từ lâu: đó là hồ sơ cải tổ y tế để có thể tiến đến một chính sách bảo hiểm y tế phổ cập cho mọi công dân trong nước. Cuộc đời ly kỳ của ông Kennedy với ba chìm, bảy nổi với thành công chói lọi đi kèm với những tang thương chết thảm và những vụ tai tiếng động trời, đã khiến cho tên tuổi của Ted Kennedy trở thành cái đinh cho những sự chống đối dữ dội từ phe bảo thủ nhưng đồng thời cũng là điểm tựa và niềm hãnh diện to lớn của khối dân nghèo và thành phần cấp tiến. Điều đáng tiếc nhất là nhiều người Việt vì có nặng thành kiến với đảng Dân Chủ và còn lầm tưởng về thành tích chống Cộng của đảng Cộng Hoà nên cứ hay mở miệng để chỉ trích về những quyết định và tuyên bố có tính cách phản chiến của ông Ted Kennedy trong thời chiến tranh Việt Nam, nhất là ở giai đoạn cuối. Nhưng họ đều quên rằng chính ông Ted Kennedy là một trong những vị ân nhân rất lớn cho đại đa số những người Việt được đến định cư tại Hoa Kỳ, từ thành phần thuyền nhân cho đến các lớp người được đi theo các chương trình HO sau này, nhờ vào sự ủng hộ đắc lực của ông để chính phủ Mỹ thông qua các biện pháp nhân đạo này.
Hình chụp 3 anh em John, Robert và Ted Kennedy tại Hyannis Port ở tiểu bang Massachusetts.
10. Phép Lạ Thoát Chết Trong Tai Nạn Máy Bay. Sự kiện thời sự sau cùng trong danh sách 10 chuyện hàng đầu là việc một phi công của hãng hàng không US Airways đã thành công lèo lái chiếc máy bay dân sự Airbus A-320 -- đang bị lâm nạn chỉ 3 phút sau khi cất cánh khi cả hai động cơ đều bị hư hại -- để nó có thể hạ cánh trên mặt nước của sông Hudson thay vì nổ tung trên mặt đất, và do đó đã cứu sống được hết 155 người trên máy bay, tuy rằng phải chịu đựng mặt nước giá lạnh vào khoảng 20 độ F trong một thời gian ngắn khi được cấp cứu. Vì thế nên vị phi công trưởng là ông Chesley Sullenberger đã được coi như là một vị anh hùng đã cứu sống nhiều người và chuyện này đã được tặng cho biệt danh là Phép Lạ Trên Sông Hudson.
Chiếc máy bay hãng US Airways bị lâm nạn trên mặt nước giá lạnh của sông Hudson.
Ngoài 10 điều kể trên được xếp hạng đầu, kế đó người ta có thể kể việc bà Sonia Sotomayor, một phụ nữ gốc Latino đầu tiên được bổ nhiệm làm tân thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ vào hạng thứ 11. Trong khi đó, cuộc chiến tại Iraq và tình hình rối rắm trong nội bộ chính trường tại nước này chỉ đứng thứ hạng 16, lần đầu tiên kể từ năm 2001 đến này mà đề tài về cuộc chiến tại Iraq không còn nằm trong danh sách các đề tài thời sự hàng đầu.
Trong khi đó, danh sách bầu chọn được gửi đến qua diễn đàn Facebook lại đưa ra thứ tự như sau về các diễn biến thời sự hàng đầu: 1- Lễ nhậm chức của ông Obama. 2- Nền kinh tế nước Mỹ. 3- Cái chết của Michael Jackson. 4- Phép lạ trên sông Hudson. 5- Bệnh dịch cúm heo. 6- Hồ sơ cải tổ bảo hiểm y tế. 7- Cái chết của nghị sĩ Ted Kennedy. 8- Khó khăn trong kỹ nghệ xe hơi tại Mỹ. 9- Ba Tư (Iran). 10- Việc bổ nhiệm bà Sotomayor vào Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, cuộc thăm dò qua mạng Facebook không được thực hiện theo phương pháp nghiêm nhặt có tính cách khoa học, và do đó không nên được coi như là một cuộc nghiên cứu phản ảnh đúng về nhận định của công luận. Đúng hơn, nó có thể được dùng như là một loại thước đo có tính cách giải trí để biết xem cảm nghĩ của người dân trong nước ra sao.
Minh Thu
Houston, Texas 06-01-2010